Hikayeye 1918 sonbaharında, Mustafa Kemal Paşa’nın 7. Ordu’yu kuzeye çektiği o karanlık günlerden başlayalım. Yer; bugünkü Lübnan’ın kalbi, Bekaa Vadisi’ndeki Rayak demiryolu kavşağı...

Güneyde Nablus cephesi yarılmış, İngiliz ve Fransız kuvvetleri sel gibi akıyor, Osmanlı orduları dağılmış durumda. O mahşeri kalabalığın içinde, elindeki tek düzenli kuvveti imha olmaktan kurtarıp adım adım kuzeye, Halep hattına çeken ve bugünkü sınırlarımızı süngüyle çizen genç bir komutan var; Mustafa Kemal Paşa... Osmanlı o gün, ardında dört asırlık bir devlet hafızasını bırakarak o topraklardan çekildi.

Şimdi aradan tam 108 yıl geçti. Takvimler Kasım 2026’yı gösteriyor. Ve Türkiye, Mustafa Kemal’in o acı çekilişi yönettiği coğrafyaya, bu kez çok tartışılacak bir ziyaretle geri dönüyor. Geçen hafta Türkiye’den kalkan uçak Beyrut’a indiğinde içinden çıkan isim Bilal Erdoğan’dı.

★★★

Burada o basit ama en kritik soruyu sormak zorundayız... Bilal Erdoğan’ın devlet hiyerarşisinde resmi bir unvanı var mı? Hayır. Kağıt üzerindeki resmi sıfatı İlim Yayma Vakfı’nın Mütevelli Heyeti Başkanlığı... Fakat Beyrut’taki protokole bakıyorsunuz; Lübnan Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı, Başbakanı... Ülkenin bütün resmi erkleri, kendisini adeta bir “gölge lider” gibi ağırlıyor. Ortadoğu analistlerine göre bu sıradan bir kültürel tur değil. Bu; Ankara’nın “olası halefini”, yani “veliahtını” diplomasi sahnesine sürme provası. Hem de staj yeri olarak dünyanın en mayınlı siyasi satranç tahtalarından biri, Lübnan seçiliyor.

Kaynak olarak ekle

Beyrut’taki resmi temaslardan sonra rota kuzeye, Osmanlı’nın eski kalesi Trablusşam’a dönüyor. II. Abdülhamid’in torununa tesbih hediye ediliyor, restore edilen mevlevihane geziliyor ve şu iddialı cümle kuruluyor: “Trablusşam da bizim için bir Saraybosna’dır, ortak tarihimizdir.” 

Dış dünyaya “devleti temsil edecek bir figür”, içeriye ise “Osmanlı’nın çekildiği topraklara dönen lider” imajı çiziliyor. Akıllıca düşünülmüş bir siyasi mühendislik.

Peki, Trablusşam Ortadoğu’nun Saraybosnası ise, 1982’den beri bu ülkeyi kuşatan, köprülerini vuran İsrail de bu denklemin Sırpları mı oluyor? Bu soruyu sorduğunuz an, hamaset bitiyor ve Ortadoğu’nun en acımasız bataklığına düşüyorsunuz.

★★★

Çünkü Lübnan’ın asıl trajedisi dışarıdan atılan füzeler değil, bizzat üzerine giydirilen “demografik deli gömleği”dir. Anayasaya göre Cumhurbaşkanı Maruni Hristiyan, Meclis Başkanı Şii, Başbakan Sünni olmak zorundadır. 1861’de Fransa’nın Osmanlı’ya dayattığı bu tuhaf sistem, ülkeyi her dış gücün at koşturduğu, krizden beslenen bir vekiller arenasına çevirdi. Gerçi kimlik siyasetini, mezhep farklılıklarını kalın çizgilerle çizip bu kutuplaşmadan siyasi bir denge kurmak, Ankara’daki iktidarımızın hiç de yabancısı olduğu, bilmediği bir sanat değil. Ancak karşılarındaki yapı, kendi bildiklerinden çok daha ölümcül.

İsrail 1982’de Beyrut’a girdiğinde Hizbullah doğdu. 2006’da İsrail savaş uçakları ülkeyi vururken, dönemin ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice ekranlara çıkıp o kan donduran cümleyi kurdu: “Gördüğünüz bu şiddet, Yeni Ortadoğu’nun doğum sancılarıdır.” Washington ve Tel Aviv’in vizyonu buydu; ülkeleri parçalamak ve bitmek bilmeyen vekalet savaşları çıkarmak.

Biz de o zayıf devlet yapısının faturasını yıllarca kanla ödedik. Unutmayın, o otorite boşluğu yüzünden Bekaa Vadisi yıllarca PKK’nın ana eğitim kampı oldu. Abdullah Öcalan, militanlarını o topraklarda eğitip üzerimize saldı.

★★★

Bugün, Esad rejiminin çöküşüyle birlikte bütün namlular yeniden Lübnan’a dönmüşken, Ankara “bölgenin abisi” rolüyle yeni bir arabuluculuk oyununa soyunuyor. Ticaret koridorları, limanlar, ekonomik iş birliği vizyonu kulağa hoş geliyor. Fakat cüzdanımızı yoklarsak, o güç odaklarıyla çok acı bir geçmişimiz var.

Biz bu “ekonomik ortaklık” filmini, Lübnanlı Hariri ailesiyle zaten izledik! Türkiye’nin stratejik kalesi, milli güvenlik meselesi Türk Telekom, “büyük yabancı yatırım” masalıyla kime satıldı? Haririlere. Kurumu iliklerine kadar sömürdüler, altyapıyı dahi çaldılar ve giderken de bankalarımıza tam 4 milyar 750 milyon dolarlık, Cumhuriyet tarihinin en büyük kurumsal kredi batığını takıp kaçtılar. Türk Telekom soygunu, Türkiye ekonomisine atılmış en büyük kazıklardan biridir.

Şimdi önümüzde iki fotoğraf var. Birinde Trablusşam’da ‘Osmanlı nostaljisi’ ile görkemli şekilde ağırlanan ve padişah torununa yapılan ziyaret; diğerinde Beyrut’ta Bilal Erdoğan’a açılan devlet protokolü kapısı. Biz bu ziyaretten sonra Türkiye’nin Lübnan’da ne yapmak istediğini mi anladık, yoksa Bilal Erdoğan’ın babası Erdoğan sonrasında nerede durabileceğini mi gördük?

Eğer asıl hedef rasyonel bir devlet stratejisinden ziyade bu siyasi istikbalin inşasıysa, burada durup çok iyi düşünmeliyiz. Çünkü bir siyasi kariyer yaratmak amacıyla, Ortadoğu’nun o tehlikeli fay hatlarında atılan adımların faturası günün sonunda şahıslara değil; bütün bir ülkeye, hepimize kesiliyor.

İşte tam da bu yüzden, bugün o mayın tarlasına yeniden adım atarken, adımlarımızı kuru bir “Saraybosna” hamasetiyle yahut “Mekke’yi kurtaracağız” diye girişilen o savunma ittifaklarıyla değil; tarihte bizzat yaşadığımız bu kanlı ve milyar dolarlık tecrübelerin ışığında atmak zorundayız.