İnsanların düşünme, algılama ve karar verme biçimleri gerçekten çok farklı. Aynı yere bakıyoruz ama aynı şeyi görmüyoruz. Birimizin içini acıtan manzara, diğerine gurur verebiliyor.

Farklı fikirlere saygı duymaya çalışıyorum. Yine de bazen “Nasıl böyle düşünebiliyor?” demekten kendimi alamıyorum.

Zevklerden ve renklerden bahsetmiyorum. Sen yeşili seversin, ben kırmızıyı. Senin beğendiğin bir elbiseyi ben giymem. Benim sevdiğim bir yemeği sen yemezsin. Bunların kimseye zararı yok.

Ama bazı tercihlerin bedelini hepimiz ödüyoruz.

Bir ağacın kesilmesini, bir kıyının betonla doldurulmasını, bir şehrin siluetinin bozulmasını yalnızca zevk meselesi sayabilir miyiz?

Yapılan her şeye “Onun da fikri bu” deyip geçebilir miyiz?

Gözümüzün önünde bir şehir katledilirken buna gelişme denmesini kabullenemiyorum.

***

Geçenlerde Ataköy’den Etiler’e gitmem gerekiyordu. Uzun zamandır sahil yolunu kullanmamıştım. Gördüğüm manzara gerçekten içimi acıttı.

Kıyı boyunca yükselen dev binalar, üst üste dizilmiş camlar, birbirinin önüne geçmeye çalışan kütleler…

Güya rezidans yapmışlar. İnsanın baktıkça ferahlayacağı bir yerde, baktıkça içini daraltan yapılar yükselmiş. Gözüm betonun arasında biraz yeşil, biraz boşluk, biraz nefes alacak yer aradı.

Bir binanın pahalı olması güzel olduğu anlamına gelmiyor. Camla kaplanması da onu çağdaş yapmıyor. İçine havuz, spor salonu, otopark koyunca dışarıda yarattığı çirkinlik ortadan kalkmıyor.

İçeride yaşayanlara her türlü konforu sunabilirsiniz. Peki dışarıda kalan milyonlarca insanın payına ne düşüyor?

Yolda giderken gördüğümüz duvarlar, gölgede kalan sokaklar, aralarından gökyüzünü aradığımız binalar da bizim hayatımızın parçası.

***

İşin en acı tarafı bu evleri satarken İstanbul’un güzelliğini pazarlıyorlar. Deniz manzarası, eşsiz konum, ayrıcalıklı yaşam…

O manzarayı kendileri yaratmış gibi fiyat biçiyorlar. Sonra da sattıkları güzelliğin önüne dikilerek başkalarının onu görmesini engelliyorlar.

Denizi gören dairelerin değeri artarken denizi artık göremeyen insanların kaybı hiçbir hesaba girmiyor.

Oysa herkesin o evlerden satın alacak parası yok. Olmak zorunda da değil. İnsan kendi şehrinin güzelliğinden faydalanabilmek için milyoner olmak zorunda mı?

Bir çocuk sahilden geçerken denizi görebilsin. Bir yaşlı ağaç gölgesinde oturabilsin. İnsanlar yürürken başlarını kaldırdıklarında yalnızca bina görmesin.

Bunları istemek lüks mü?

Şehir dediğimiz yer, yalnızca daire satın alanların yaşadığı bir yer değil. Kiracılar, öğrenciler, emekliler, çocuklar da burada yaşıyor. Onların ihtiyaçlarını hangi satış broşüründe göreceğiz?

***

Elbette İstanbul’a bunu yapanlara kızıyorum. Ama asıl bunların yapılmasına izin verenlere sorulması gereken çok soru var.

Bir bina bir gecede yükselmiyor. Projesi hazırlanıyor, önüne imzalar atılıyor, izinleri veriliyor. Birileri yüksekliğine, büyüklüğüne, bulunduğu yere uygun diyor.

Peki o kararlar alınırken kim bizim adımıza düşünüyor?

Kim “Buradan geçen insan ne görecek?” diye soruyor? Kim “Bu kıyı birkaç kişinin kazancından daha değerlidir” diyebiliyor?

Bir yatırımcının daha fazla kazanmak istemesini anlayabilirim. Ama şehri yönetmekle görevli olanların işi, o kazanç uğruna hepimizin neler kaybettiğini de hesaba katmak değil mi?

Yetki dediğimiz şey, önüne gelen projeye imza atmak için verilmez. Gerektiğinde hayır diyebilmek için de verilir.

Çünkü yapılan yanlış, imza atan kişinin görev süresi bitince ortadan kalkmıyor. Bina orada duruyor. Biz o manzaraya bakmaya devam ediyoruz. Çocuklarımız da bakacak.

***

Üstelik bütün bunlarla övünenler var.

Yüksek binaları görünce İstanbul’un sonunda dünya şehri olduğunu söylüyorlar. Eskiden yabancı misafirlerine karşı utandıklarını, şimdi gurur duyduklarını anlatıyorlar.

İstanbul’un değerini anlamak için gökdelenlere mi ihtiyacımız vardı?

Bu şehri İstanbul yapan şey, dünyanın herhangi bir yerinde karşımıza çıkabilecek cam kuleler mi?

Bir şehri başka şehirlerden ayıran özelliklerini silip sonra onunla nasıl övünebiliriz?

***

Elbette yeni evler yapılacak. Eski ve güvensiz yapılar yenilenecek. İnsanlar sağlam, rahat evlerde yaşayacak. Ama bunları yaparken şehrin güzelliğini korumayı da istemeliyiz. Güvenli bir ev ile yaşanabilir bir çevre arasında seçim yapmak zorunda değiliz.

Kaynak olarak ekle

Her boşluğu doldurmak zorunda da değiliz.

Bazen bir yere yapılabilecek en iyi şey, oraya bina yapmamaktır.

Bir ağacı bırakmaktır. Bir kıyıyı açık tutmaktır. İnsanların ücretsiz oturabileceği, yürüyebileceği, denize bakabileceği bir alanı korumaktır.

Bunların satış fiyatı olmayabilir. Ama hayatımızdaki değerleri çok büyüktür.

Ben Zeytinburnu sahilinden geçerken şehrin ne kadar zenginleştiğini göremedim. Birilerinin zenginleşmesi uğruna hepimizin neler kaybettiğini gördüm.

Deniz gören evler yaparken denizi göremeyen bir şehir yaratmışlar. Şimdi buna gelişme diyorlar.

Ben hâlâ cinayet diyorum.