Sözcü Plus Giriş
SONER YALÇIN

Ticareti yasaklamak

5 Mayıs 2021 Yazarlar

İçki satışı yasak mı, değil mi?

Meseleye şu açıdan bakın:

İçki ticaretini yasaklayan kafa, kripto para vurgununu niçin adeta seyretti?

Yüzlerce yıllık konu içki yasağı ve temelinde din var!

Osmanlı'nın ilk sultanları ağızlarına içki koymadı. Sonra, Fatih filan içti.

İlk yasaklayan Kanuni oldu. Ki, Osmanlı piyasasının durağanlaşması onun döneminde başladı…

Osmanlı savaş kaybettikçe içki yasakları gündeme geldi; tüm kötülüklerin sebebi “uğursuz içki” idi!

Dördüncü Murat kendisi içmesine rağmen halka alkolle birlikte sigara ve kahve kullanımı da yasakladı.

Üçüncü Selim de içkiyi yasaklayan padişahlar kervanına katıldı.

İkinci Mahmut yasağı delmekle kalmadı; en içkici padişahlardan biri oldu. Abdülmecit içki bağımlısıydı; bazı geceler körkütük halde mabeyinciler tarafından arabasına konulup saraya götürülürdü.

Rom içen İkinci Abdülhamit'in anılarına göre, kardeşi Beşinci Murat'ı içkiye alıştıran Namık Kemal'di… Mehmet Reşat ve Vahdettin ağzına içki koymayan padişahlardan idi.

Böylesine güvensiz bir pazara içki yatırımı yapar mısınız?

Bu girişi yapmamın sebebi içki ticaretin yasaklanmasından başka sonuç çıkarmaktır.

Şöyle:

YAHUDİ ETKİSİ

Werner Sombart (1863-1941)…

Alman ekonomist…

1911 yılında yazdığı “Die Juden und das Wirtschaftsleben” eseri dilimize “Yahudiler ve Modern Kapitalizm” adıyla tercüme edildi.

Yahudi diniyle kapitalizm arasındaki koşutluğun anlamını bulmaya çalıştı. 16'ıncı-20'inci yüzyıl arasında kapitalizmin oluşumunda Yahudilerin rolünü araştırdı.

Yahudilerin “Yeni Kudüs” olarak gördükleri Amsterdam başta olmak üzere Avrupa şehirlerindeki ticaret istatistiklerini ele aldı.

Örneğin… Leipzig fuarına katılan Yahudi tüccar sayısı:

1675-1680 yılları arasında 416 iken; 1830-1839 yılları arasında 6 bin 444 olmuştu!

Amerikan kıtasının ilk tüccarları Yahudiler idi. (Ki Kolomb anne tarafından Yahudi değil miydi?)

Berlin'deki 54 bira fabrikasının 27'si Yahudilerin idi.

Hangi sektörlerde ne kadar yönetici Yahudi olduğunu bile araştırdı. Örneğin… Almanya'nın deri ve lastik sektörünün yüzde 31.5 oranında yönetici Yahudi idi.

İsim isim, şirket şirket yazdı bunları Sombart. Yani… Yahudileri salt finansör/ tefeci görmek yanıltıcı. (Ki kuşkusuz finans dünyasındaki güçleri göz ardı edilemez; 1690 yılında Oppenheimer sadece Avrupa'nın değil dünya çapında bankerdi.)

Sonuçta Sombart, Yahudileri “serbest ticaretin atası” saydı.

Şu soruya gelmek istiyorum:

POPÜLİST SIRADANLIK

Sombart, modern kapitalizmin öncüsü gördüğü Yahudileri ayırdı:

İspanya ve Portekiz'den kovulan Sefarad Yahudiler, Aşkenaz gibi Yahudilerden hep birkaç adım öndeydi. Zenginlikleriyle kimse baş edemezdi.

Osmanlı'ya 90 bin Sefarad gelirken, İtalya'ya 9 bin, Fransa'ya 3 bin, Hollanda, İngiltere, Almanya'ya 25 bin ve Amerika'ya 5 bin Sefarad gitti.

Sompart'ın “yaratıcı deha” gördüğü Sefarad Yahudiler, Batı'da (kimi meslekleri yapması yasaklanmasına rağmen) modern kapitalizmi inşa ederken, kalabalık nüfusuna rağmen Osmanlı ekonomisini neden geliştiremedi?

Sombart'ın yakın arkadaşı Max Weber, geleneksel ekonomik hareketlerin nasıl değiştiğini yazdığı “Kapitalizmin Ruhu ve Protestan Ahlakı” çalışmasında İslam'ın kapitalizme aykırı olduğunu belirtti. Bu tez tartışılır. Ancak “çileci yaşam”, “muhafazakâr ahlakçılık” vs. anlayışların kapitalizmin önünde engel oluşturduğu gerçek…

Evet Yahudiler, Osmanlı'nın salt fethe/ganimete dayanan ekonomi anlayışını- feodalizmi neden aşamadı? Ne oldu yaratıcı ticari yeteneklerine? Ne oldu mucit Yahudilere? (Keza:  Fas'a 20 bin, Cezayir'e 10 bin, Mısır'a 2 bin Sefarad gitti; ve bu Müslüman ülkelerde de kapitalizm inşa edilmedi!)

Bunun cevabını Somart'ın şu cümlesinde buldum:

“Yahudilerin temel özelliği, gittiği yere uyum sağlamasıdır.”

Yani… Yahudiler Osmanlı'yı/Müslümanları değil; Osmanlı/Müslümanlar Yahudileri kendine benzetmişti anlaşılan! (Yahudi tarihinin en büyük “çileci mistik” Mesih hareket/ Sabetayistlerin Osmanlı'dan çıkması tesadüf mü?)

Yoksulluğu lanetleyen, zenginliği yücelten Talmud'u unutmuştu sanki Osmanlı Yahudileri!

Ya da: Batı'yı dönüştüren Yahudi'yi Osmanlı türlü yasaklarla ticaret yapamaz hale getirdi…

Toparlarsam:

Yıl 2021.

Türkiye içki ticaretinin yasaklanmasını konuşuyor!

Türkiye, -çöküş dönemindeki Osmanlı gibi- günlük yaşama müdahale eden “mistik icraatlar” ile övünmeyi pek seviyor. Böylesi siyasi atmosferde modern kapitalizmi 21'inci yüzyılda neden hâlâ inşa edilemediği sorusu kimin umurunda?

Popülizmin sıradanlığından çıkılamıyor…

YAZARIN TÜM YAZILARI