Erdoğan SÜZER/SÖZCÜ
Kur savaşları ve faiz tartışmalarının yaşandığı bulanık hava Merkez Bankası’na yaradı. Merkez Bankası şirket kârlarının eridiği, ekonomideki belirsizliğin arttığı 2014 yılını 8,6 milyar lira rekor kârla kapattı. Merkez Bankası’nın 31 Aralık 2014 tarihli 83’üncü hesap dönemi bilançosu netleşti. Bilanço verilerine göre, Merkez Bankası 2014 yılında vergi sonrası kârını yüzde 71.8 gibi olağanüstü bir oranda artırarak 8 milyar 641 milyon liraya çıkardı. Merkez, 2012 yılında 4.3 milyar lira, 2013 yılında da 5 milyar 29 milyon lira kâr etmişti.
DEVLETE 7.3 MİLYAR AKTARACAK
Merkez Bankası, her yıl brüt kârının yüzde 20’sini ihtiyat akçesi olarak ayırdıktan sonra kalan tutarın çok az bir kısmını küçük ortaklara, geri kalan büyük tutarı ise Hazine’ye aktarıyor. Merkez, 2014 yılı brüt kârından 1 milyar 528 milyon lirasını önümüzdeki nisan ayında Kurumlar Vergisi olarak Maliye Bakanlığı’na ödeyecek. Bütçeye gidecek bu tutarın yanı sıra Hazine’ye de yaklaşık 5.8 milyar lira kâr payı ödeyecek olan Merkez Bankası’nın devlete bu yıl yapacağı toplam mali katkı 7.3 milyar lirayı bulacak.
Merkez Bankası’nın elde ettiği olağanüstü yüksek kârda, iç ve dış konjonktürün etkisiyle ekonomide ortaya çıkan belirsizlik ve dalgalanmalar etkili oldu. Merkez Bankası, kur artışını frenleyebilmek için hükümetten gelen sert eleştiriler pahasına gecelik borçlanma faizinin üst limitini yüksekte tuttu. Bu durum bankaların borçlanma maliyetini artırırken Merkez’e ilave kâr yazdırdı. Döviz kurundaki artış da Merkez Bankası’nın bilançosuna hem kambiyo kârı hem de döviz satış kârı olarak yansıdı.
ŞİRKETLER ZARARDA
Merkez Bankası’na olağanüstü kâr yazdıran ekonomideki belirsizlik ortamı ve dalgalı seyir bankalarla reel sektörün bilançolarını ise eritti.
Reel sektörün geçen yılın mart ayından bu yılın mart ayına bir yıllık dönemdeki kambiyo zararı yaklaşık 59 milyar liraya dayandı. Bu dönemde Merkez Bankası’na yüksek faiz ödeyen bankaların da kârı eridi. Bulanık havada kârlı çıkan Merkez Bankası ile devlet bütçesi oldu. Merkez’in büyük kârı sayesinde 2015 yılı bütçesi 7.3 milyar lira ilave kaynak sağlamış oldu.
